گویش کلیمیان یزد یا زبانِ جیدی یزدی
 

گویش کلیمیان یزد یا زبانِ جیدی یزدی

 

گویش کلیمیان یزد یا زبانِ جیدی یزدی
کلیمیان یزد، هم به زبان فارسی- زبان رسمی کشور و هم به گویش ویژه خود که مانند گویش کلیمیانِ اصفهان، در بر گیرنده ی برخی از واژه های «زبان پهلوی» است، تکلم می کنند. وجود ریشه های زبان های ایران باستان در گویش محلی کلیمیان، نشان از قدمت دیرینه و پایداری یهودیان در ایران است. در طبقه بندی علمی زبان شناسی، گویش یزدی را باید از نظر تاریخی و لهجه شناسی در چارچوب طبقه بندی زبان های ایرانی، در زمره ی (زبان های ایرانی شمال باختری) قرار داد. کلیمیان یزد، افزون بر این گویش، به گویش مسلمانان یزدی هم تکلم کرده و با خط عبری نیز آشنایند. چندان که متون دینی و نمازها (تفیلا) و دعاهای روزانه و ویژه را نیز به زبان عبری قرائت می کنند. بی تردید، حضور این گویش اختصاصی در جامعه ی دیرپای یهودیان یزد، بر دلایل تاریخی و جغرافیایی استوار است و رابطه ای با زبان عبری ندارد. به واقع همچنان که پیشتر اشاره شد، پیدایش و طراحی این گویش محلی، به عنوان «زبان جیدی» یا «لاتورایی» (غیر توراتی)، در قالب مجموعه ی گویش های اختصاصی جوامع یهودی در سایر مناطق ایران جای می گیرد که صرفاً برای ایمنی و جلوگیری از درک مکالمات افراد جامعه توسط دیگران مورد استفاده قرار گرفته است.
باید توجه داشت که در چارچوب طبقه بندی علمی گویش های مرکزی ایران، گویش کلیمیان یزد و کرمان در کنار گویش های زرتشتیان یزد و کرمان، گویش نائینی، گویش انارکی و گویش اردستانی قرار می گیرد. زِفره نام دهی زیبا و بزرگ در نزدیکی اصفهان است که مردم آن به گویش زِفره ای سخن می گویند. این گویش با گویش ها یا لهجه های یهودی اصفهانی و یزدی و زرتشتیان یزد، نسبت بسیار نزدیکی دارد.
به منظور آشنایی با گویش کلیمیان یزد، در زیر به برخی از واژه های روزمره در آن اشاره می شود:
پورِک : پسر ---- دِرِسی : درستی
بوچو : بچه ---- چُمُش : کفش
کاکا : برادر ---- بُونُو : بهانه
دُخت : دختر ---- بوزِ عِسَل : زنبور عَسَل
مَردوک : مرد ---- گِوال : جوراب
مِرو : شوهر ---- هِرو : خنده
خالو : خاله ---- جِ اون : خوشگل
دای : دایی ---- نَبِدا : مبادا
خار : خواهر ---- نیرٍنمَا : نورماه (نِرمه)
بابا : پدر ---- زِیدومون : زایمان
پی یَرزن : پدر زن (بابا زینو) ---- آسی دو : آسوده
اِم رِ : امروز ---- یِه تا : یک
هِدِشو : دیشب ---- دوِتا : دو
اِمشوو : امشب ---- آت : آرد
سَبازید : صبح ---- باهِش : باهوش
چُم : ناهار،غذا ---- باریم : بادام
چَش : چشم ---- زید : زود
اسکستَن : شکستن
 

 


برگرفته از کتاب : بر بال خرد ، پژوهشی از گوئل کهن

 

ل
 

 مجموعه های سایت 7DORIM
تصاویر Visions
انطباق لحظه ها Calendar
تاریخ و فرهنگ  Culture
باع بهشت GanEden
درباره ما About Us
تماس با ما Contact Us
پاناروما ( سراسرنما) Panaroma

 

زیر مجموعه های
 تاریخ و فرهنگ
:
ARTICLE  مقالات
MOADIM  مناسبتها
PUBLICATIONS   کتب منتشر شده
LINKS  دیگر سایتها

Colloquial  گویشهای اصیل  
 

صفحه اول     صفحه مرجع  



در
FaceBook با 7Dorim

ارتباط برقرار کنید

        زیر مجموعه های بخش  تصاویر:

تاریخ سازان

تاریخ به روایت تصویر

 چهره های ماندگار

 مشاهیر یهود

نماینده های یهودیان در مجلس:
عزیزاله سیمانی
سید عبدالله بهبهانی
دکتر لقمان نهورایی
شموئل حییم
مراد اریّه
جمشید کشفی
دکتر موسی برال
لطف الله حی
یوسف کهن
خسرو ناقی
دکتر منوچهر نیکروز
دکتر کورس کیوانی
دكتر منوچهر الياسي
موريس معتمد
دکتر سيامك مره صدق


روسا ی انجمن کلیمیان :
حبیب الله القانیان
مهندس عزیز دانش راد
موسی آزادگان
دكتر منوچهر الياسي
هارون یشایایی
دکتر رحمت ا... رفيع
همایون سامیح

خیراندیشان و مسولین جامعه:
آقاجان ابریشمی
صیون ابراهیمی
صالح نیکو
حاج یشوعا یحزقل یادگار
آقایقوتیئل
نورالله گبای
یوسف پیروزیان
اسحق کهن صدق
مسعود هارونیان
دکتر حشمت الله کرمانشاهچی
عبدالرحیم اعتصامی
جهانگیر بنایان
مهدی حریری طلوع
لقمان میکاییل
فرنگيس حسيديم
گاد نعيم
آقا جان شادی
استاد عزیز معمار
اسکندر میکاییل
ابراهیم موره
منوچهر کاشانیان
منصور پور اتحاد
منوچهر کوهن
 

شخصیتهای مذهبی:
ملا اورشرگا
حاخام یوسف حئیم اورشرگا
حاخام یدیدیا شوفط
حاخام اوریل داویدی
حاخام یوسف حئیم همدانی کهن
حاخام نتن الی
حاخام موسي زرگري
ملا مراد آقا لر
حاخام یونس حمامی لاله زار
یدیدیا آذر احیان
اسحق بعلنث
ملا یوسف دیلمانی
حاخام یعقوب نگاری
ربای الیاهو بن حئیم
رحمان دلرحیم
پروانه صراف
صیون حکاکیان
دیوید مختار

اساتید فرهنگی:
ابراهیم سعیدیان
فریبا صدیقیم
همایون ابراهیمی
دکتر منوچهر صیونیت
بقراط صفائی
الیاس اسحاقیان
شعبان شهری
امیر کهن
ناهید پیرنظر
اسحق فرهمند پور
جهانگیر صداقت فر
الهام یعقوبیان
فرشید دلشاد
منوچهر امیدوار
موسی میکاییل
شیرین دخت دقیقیان

اساتید هنری:
منوچهر طبری
سیما عمید
کوروش سلیمانی
سلیمان ساسون
امین امینی
ابراهیم تربتی
مژده روفه
ناصر نظـریان
منوچهر بی بی یان

گوناگون:
میرزا نورالله و میس نورالله
خیابان سیروس و خاطره آن
ماشالئه عکاس
پشت صحنه
منطقه دوازده
کوچه هفت کنیسا
اتوبوس خط 8
خانه ای در محله
بدل ناصرالدین شاه
راهیان هیمالیا
فرشتگان گمنام


یهودیان دیگر شهر ها:
تهران
شیراز
اصفهان
کرمان
کاشان
مشهد
رفسنجان
بوشهر
اردستان
یزد
کرمانشاه
سنندج
بروجرد
گلپایگان
ارومیه
همدان
بابُل

 

اماکن عمومی:
محله عودلاجان
بیمارستان دکتر سپیر
حمام کشوریه
سرای سالمندان یهود
مصاپزی
بهشتیه خاوران


زیارتگاه ها:
حبقوق نبي
دانیال نبی
استر و مردخای
محوطه ی پیربکران و یادبود ها
سارا بت آشر
ملا ماری
اورشرگا
موشه هلوی
گیلیارد-دماوند

کنیساها:
ابریشمی
یوسف آباد
باغ صبا
حییم
پسیان
دانیال - لهستانی ها
گرگان
عزرا یعقوب
دروازه دولت
اتفاق
سیدخندان
زرگریان
رفیع نیا
خراسانی ها
عبدالله زاده
راه دانش
پل چوبی
عزیز خان
اتحاد - ژاله
لویان
کهن
ملا حنینا
حکیم آشر
سرای سالمندان
هارامبام
کوروش
گیشا
نصرت
اورشرگا
فخرآباد
طرشت

میقوه ها:
ابریشمی
ابریشمی - مردانه
دروازه دولت
باغ صبا
یوسف آباد


سازمان های فرهنگی اجتماعی:
انجمن کلیمیان تهران
انجمن خراسانی ها
خانه جوانان یهود تهران
سازمان بانوان یهود ایران
سازمان بانوان هاتف
مرکز پژوهش و مطالعات

مدارس کلیمی:
آلیانس (اتحاد) -ژاله
گرگان گنج دانش
اتقاق
مدرسه نور صداقت
مراکز فرهنگی و مذهبی کلیمیان در جهان
سازمان پاراس
کنیسای پاراس

تصاویر خاطره انگیز:
عکسهای خاطره انگیز تهران
عکسهای خاطره انگیز شیراز
عکسهای خاطره انگیز  کاشان
عکسهای خاطره انگیز اصفهان
عکسهای خاطره انگیز مشهد
عکسهای خاطره انگیز همدان
عکسهای خاطره انگیز یزد
عکسهای خاطره انگیز خانوادگی

 

مجموعه تصاویر در حال گسترش می باشد.