محله
 

محله کرمان

 

محله کرمان بهار 2011

 
   
 

 

1

محله کرمان بهار 2011
در اواخر قرن نوزدهم میلادی قحطی شدیدی سرتاسر سرزمین ایران بویژه نواحی جنوب و مناطق کویری را فرا گرفت . تأثیرات اسفناک این قحطی به حدی بود که بین سالهای 1860 تا 1870 میلادی جمعیت کل یزد از صد هزار به چهل هزار نفوس تنزل یافت . طبعاً جمعیت یهودی شهر از این بلای آسمانی محفوظ نماند و تعداد آن در دهه مذکور به 2000 نفوس تنزل یافته بود . "لرد کرزُن" می نویسد که در آن زمان یهودیان شهر با وصله های دوخته شده جلوی کت مشخص بودند .
بهر تقدیر این قحطی سبب شد که عده ای از بازماندگان جامعه یهودی یزد به سایر نقاط مهاجرت نمایند . عده قلیلی مقصد کرمان (حدود سیصد کیلومتری جنوب یزد) را در پیش گرفتند .
گویا حدود دو قرن پیش مصادف با دوره بعد از حمله آقا محمدخان قاجار به کرمان ، یک گروه چهار نفری عازم کرمان گشته و در یک نانوایی به عنوان کارگر روزمزد مشغول کار شدند . آنها بعداً موفق شدند خانواده های خود را جلب کرده و این مقدمه ای برای تشکیل یک جامعه یهودی در شهر کرمان گردید . البته شواهد معتبر حاکی از آنست که قدمت تاریخی سکونت یهودیان در کرمان به دوره های ( قراختائیان ) و ( صفویه ) منسوب می گردد . لیکن از یادداشت های یک جهانگرد انگلیسی به نام pottinger که از کرمان در اوایل سده 1800 میلادی دیدن کرده است چنین برمی آید که شهر خالی از سکنه یهودی بوده است .
یقیناً زمان حمله آقا محمدخان قاجار به کرمان (سال 1796 میلادی) آن عده ی قلیل یهودی از شهر خارج شده بودند .
شور بختانه شرایط دشوار مسافرت در آن زمان سبب گردید که تعدادی از مهاجران کلیمی هنگام عزیمت به کرمان جان خود را از دست بدهند و یا در بین راه تلف شدند . عده دیگری هم در شهرستان رفسنجان ( واقع در 120 کیلومتری شمال کرمان ) اقامت گزیدند . نا گفته نماند ، جمع کثیری از آنها تا دهه های اخیر یا در این شهر می زیستند و یا برای تجارت در رفت و آمد بودند .
بهر تقدیر ، آن عده که سرانجام موفق شدند به مقصد برسند ، در محله ای به نام "دولتخانه" (مجاور محله خواجه خضر) سکونت گزیدند . این محله در مجاورت منزل چندین خانوار زردشتی بوده که بروایتی قدمت سکونت آنها به دوره صفویه برمیگردد . قباله های قدیمی نشان می دهد که مهاجرین تازه وارد (کلیمیان ) ، خانه های خود را از مسلمانان و یا زردشتی ها خریداری کرده اند .
یک انگلیسی دیگر بنام "پرسی سایکس" که چندین ماه (سال 1917 میلادی) را در کرمان گذرانده ، ضمن دیدار از محله های شهر چنین می نویسد : ما به یهودیان شهر برخورد می کنیم که در شرایطی رقت انگیز زندگی میکنند . امرار معاش آنها از طریق کارهای کم درآمد منجمله : پیله وری می باشد . آنها جعمی از یهودیان یزد میباشند که از بغداد به طرف شرق مهاجرت کرده اند :
بدون تردید ، منظور" پرسی سایکس" از بغداد همان بابل قدیم بوده است که مهاجرت یهودیان به شهرهای داخل ایران در دوره پادشاهان هخامنشی بویژه کورُش کبیر اتفاق افتاد .

برگرفته از یاداشت های کوروش میرزاحی

 

 
   
 

 

2

محله کرمان بهار 2011

 

 
   
 

 

3

محله کرمان بهار 2011

 

 
   
 

 

4

محله کرمان بهار 2011

 

 
   
 

 

5

محله کرمان بهار 2011
همانطور که به یاد داشت های «پرسی سایکس » اشاره شد ، امرار معاش جامعه کلیمیان کرمان از طریق مشاغل کم درآمد بوده است . آنها در اوایل پیله ور بودند به عبارتی اجناس خرازی و یا پارچه را به شهرستانها و دهات اطراف برده و میفروختند . در بعضی موارد این افراد در همان شهرستانها اقامت گزیده و مغازه افتتاح میکردند . به همین سبب شهرستانهای رفسنجان ، سیرجان ، بافت و بم و حتی شهداد یهودی نشین شده اند . در دهه های اخیر (قبل از خروج دسته جمعی از کرمان) کسبه یهودی در بازار گنجعلی خان فعالیت های مهم و حتی تجارت پشم و قالی را در دست داشتند . حتی یک عمده فروشی لوازم لوکس و وسائل الکتریکی خانگی متعلق به "موسی کاهنی" بود که نسبتاً در شهر معرف بود .

 

 
   
 

 

6

محله کرمان بهار 2011
 

 

 
   
 

 

7

محله کرمان بهار 2011

 

 
   
 

 

8

محله کرمان بهار 2011

 

 
   
 

 

9

محله کرمان بهار 2011
تعدادی از عکاس های مهم استان کرمان یهودی بوده اند .آنها نیز به حوزه نظام وظیفه شهرستانهای سیرجان، بم ، بافت و ... رفته وشغل عکاسی را انجام می دادند .
اولین دندان ساز شهر کرمان یک صنعتگر یهودی بنام "حاجی بابائی " بود که به چند تن از جوانهای محله حرفه دندانسازی را آموزش داد و آنها نیزهر یک توانستند وارد این حرفه شوند . یکی از فرزندان حاجی بابائی بنام "موسی صبی" وکیل برجسته با شهرت بین المللی می باشد . او سالها مشاورت شرکتهای نفتی را در ایران بعهده داشت . وی نیز مؤلف کتاب «محاکمه آیشمن » میباشد .
 

 

 
   
 

 

10

محله کرمان بهار 2011

 

 
   
 

 

11

محله کرمان بهار 2011
آن عده از مهاجران یزدی که به کرمان کوچ نمودن ، سبک و روش تدریس مکتبهای یزد را با خود آورده و مکتبی ایجاد کردند . این مکتب مدتها بسرپرستی "مُلا مُشه خبیصی" اداره می گردید و کلاس درس آن در خانه ملا دایر بود . بعد از مُلا مُشه فرزند او "ملاصیون" سرپرستی مکتب را بعهده گرفت .
گویا دو سه سال بعد از تأسیس مدرسه آلیانس در یزد (سال 1920 میلادی) دو مأمور موسسه نامبرده به کرمان آمدند . اما بواسطه کم بودن جمعیت و مخالفت ملای شهر (ملا الیاهو) که سنت گرا بود ، آنها از تأسیس مدرسه صرف نظر کردند . سرانجام در سال 1947 میلادی یک دبستان بنام گنج دانش تحت مدیریت مرحوم "حزقیال زروبابلی" در محله یهودیان تأسیس گردید . این مدرسه وابسته به سازمان فرهنگی اوتصر هتوراه بود و تا سال 1979 میلادی دایر بود .
شاگردان مدرسه گنج دانش پس از فارغ التحصیل شدن به دبیرستانهای دولتی رفته و به تحصیل ادامه می دادند . این مدرسه یک کودکستان و یک درمانگاه کوچک نیز داشت که از طرف سازمان جوینت حمایت میشد .
 

 

 
   
 

 

12

محله کرمان بهار 2011

 

 
   
 

 

13

محله کرمان بهار 2011

 

 
   
 

 

14

محله کرمان بهار 2011

 

 
   
 

 

15

محله کرمان بهار 2011
نظر به اینکه حمام قدیمی ویژه کلیمیان کرمان فرسوده شده بود ، مرحوم "موسی کاهنی" رئیس انجمن صبرا در اواخر دهه 1340 خورشیدی یک حمام جدید در حوالی همان حمام قدیمی بنا نمود . ضمناً آن مرحوم سعی بسیار مبذول داشت تا اماکن نامبرده ( وقفی ) را بنام انجمن کلیمیان تهران به ثبت برساند .

 

 
   
 

 

16

محله کرمان بهار 2011

 

 
   
 

 

17

محله کرمان بهار 2011

 

 
   
 

 

18

محله کرمان بهار 2011

 

 
   
 

 

19

محله کرمان بهار 2011

 

 
   
 

 

20

محله کرمان بهار 2011

 

 
   
 

 

21

محله کرمان بهار 2011
کوکب، شهروند یهودی کرمان

 

 
   
 

 

22

محله کرمان بهار 2011

 

 
   
 

 

23

محله کرمان بهار 2011

 

 
   
 

 

24

محله کرمان بهار 2011

 

 

ل
 

 مجموعه های سایت 7DORIM
تصاویر Visions
انطباق لحظه ها Calendar
تاریخ و فرهنگ  Culture
باع بهشت GanEden
درباره ما About Us
تماس با ما Contact Us
پاناروما ( سراسرنما) Panaroma

 

زیر مجموعه های
 تاریخ و فرهنگ
:
ARTICLE  مقالات
MOADIM  مناسبتها
PUBLICATIONS   کتب منتشر شده
LINKS  دیگر سایتها

Colloquial  گویشهای اصیل  
 

صفحه اول     صفحه مرجع  



در
FaceBook با 7Dorim

ارتباط برقرار کنید

        زیر مجموعه های بخش  تصاویر:

تاریخ سازان

تاریخ به روایت تصویر

 چهره های ماندگار

 مشاهیر یهود

نماینده های یهودیان در مجلس:
عزیزاله سیمانی
سید عبدالله بهبهانی
دکتر لقمان نهورایی
شموئل حییم
مراد اریّه
جمشید کشفی
دکتر موسی برال
لطف الله حی
یوسف کهن
خسرو ناقی
دکتر منوچهر نیکروز
دکتر کورس کیوانی
دكتر منوچهر الياسي
موريس معتمد
دکتر سيامك مره صدق


روسا ی انجمن کلیمیان :
حبیب الله القانیان
مهندس عزیز دانش راد
موسی آزادگان
دكتر منوچهر الياسي
هارون یشایایی
دکتر رحمت ا... رفيع
همایون سامیح

خیراندیشان و مسولین جامعه:
آقاجان ابریشمی
صیون ابراهیمی
صالح نیکو
حاج یشوعا یحزقل یادگار
آقایقوتیئل
نورالله گبای
یوسف پیروزیان
اسحق کهن صدق
مسعود هارونیان
دکتر حشمت الله کرمانشاهچی
عبدالرحیم اعتصامی
جهانگیر بنایان
مهدی حریری طلوع
لقمان میکاییل
فرنگيس حسيديم
گاد نعيم
آقا جان شادی
استاد عزیز معمار
اسکندر میکاییل
ابراهیم موره
منوچهر کاشانیان
منصور پور اتحاد
منوچهر کوهن
 

شخصیتهای مذهبی:
ملا اورشرگا
حاخام یوسف حئیم اورشرگا
حاخام یدیدیا شوفط
حاخام اوریل داویدی
حاخام یوسف حئیم همدانی کهن
حاخام نتن الی
حاخام موسي زرگري
ملا مراد آقا لر
حاخام یونس حمامی لاله زار
یدیدیا آذر احیان
اسحق بعلنث
ملا یوسف دیلمانی
حاخام یعقوب نگاری
ربای الیاهو بن حئیم
رحمان دلرحیم
پروانه صراف
صیون حکاکیان
دیوید مختار

اساتید فرهنگی:
ابراهیم سعیدیان
فریبا صدیقیم
همایون ابراهیمی
دکتر منوچهر صیونیت
بقراط صفائی
الیاس اسحاقیان
شعبان شهری
امیر کهن
ناهید پیرنظر
اسحق فرهمند پور
جهانگیر صداقت فر
الهام یعقوبیان
فرشید دلشاد
منوچهر امیدوار
موسی میکاییل
شیرین دخت دقیقیان

اساتید هنری:
منوچهر طبری
سیما عمید
کوروش سلیمانی
سلیمان ساسون
امین امینی
ابراهیم تربتی
مژده روفه
ناصر نظـریان
منوچهر بی بی یان

گوناگون:
میرزا نورالله و میس نورالله
خیابان سیروس و خاطره آن
ماشالئه عکاس
پشت صحنه
منطقه دوازده
کوچه هفت کنیسا
اتوبوس خط 8
خانه ای در محله
بدل ناصرالدین شاه
راهیان هیمالیا
فرشتگان گمنام


یهودیان دیگر شهر ها:
تهران
شیراز
اصفهان
کرمان
کاشان
مشهد
رفسنجان
بوشهر
اردستان
یزد
کرمانشاه
سنندج
بروجرد
گلپایگان
ارومیه
همدان
بابُل

 

اماکن عمومی:
محله عودلاجان
بیمارستان دکتر سپیر
حمام کشوریه
سرای سالمندان یهود
مصاپزی
بهشتیه خاوران


زیارتگاه ها:
حبقوق نبي
دانیال نبی
استر و مردخای
محوطه ی پیربکران و یادبود ها
سارا بت آشر
ملا ماری
اورشرگا
موشه هلوی
گیلیارد-دماوند

کنیساها:
ابریشمی
یوسف آباد
باغ صبا
حییم
پسیان
دانیال - لهستانی ها
گرگان
عزرا یعقوب
دروازه دولت
اتفاق
سیدخندان
زرگریان
رفیع نیا
خراسانی ها
عبدالله زاده
راه دانش
پل چوبی
عزیز خان
اتحاد - ژاله
لویان
کهن
ملا حنینا
حکیم آشر
سرای سالمندان
هارامبام
کوروش
گیشا
نصرت
اورشرگا
فخرآباد
طرشت

میقوه ها:
ابریشمی
ابریشمی - مردانه
دروازه دولت
باغ صبا
یوسف آباد


سازمان های فرهنگی اجتماعی:
انجمن کلیمیان تهران
انجمن خراسانی ها
خانه جوانان یهود تهران
سازمان بانوان یهود ایران
سازمان بانوان هاتف
مرکز پژوهش و مطالعات

مدارس کلیمی:
آلیانس (اتحاد) -ژاله
گرگان گنج دانش
اتقاق
مدرسه نور صداقت
مراکز فرهنگی و مذهبی کلیمیان در جهان
سازمان پاراس
کنیسای پاراس

تصاویر خاطره انگیز:
عکسهای خاطره انگیز تهران
عکسهای خاطره انگیز شیراز
عکسهای خاطره انگیز  کاشان
عکسهای خاطره انگیز اصفهان
عکسهای خاطره انگیز مشهد
عکسهای خاطره انگیز همدان
عکسهای خاطره انگیز یزد
عکسهای خاطره انگیز خانوادگی

 

مجموعه تصاویر در حال گسترش می باشد.