کرمانشاه
 

یهودیان شهر کرمانشاه

 

 

نقشه تفصیلی شهر کرمانشاه در سال 1966 میلادی ، ترسیم توسطه مهندس همایون ابراهیمی
( برای بزرگنمائی لطفا کیلیک کنید )


یهودیان شهر کرمانشاه
بی گمان , مردم مهربان کرمانشاه در پهنه ی ایران زمین , نامدارند به ویژگیهای خودشان که آنرا از کُردها بهره مند شده اند و در برادری و برابری و مهمانداری زبانزد توده ی مردم هستند و شگفتا که این ویژگیها نیز به مردمان باورمند کیش یهود نیز داده شده و یهودیان کرمانشاه همانند برادران مسلماننشان , از دوستداران مهمان نوازی و مهربانی بوده و هستند . یاد آور شوم که پیشینه ی کُردها در ایران از پیشینه ی ماد ها نیز بالا تر است .
کرمانشاهیان در رفتار و کردار و گفتار نیک سر آمدند , مردمی ساده دل و خندان هستند که بسیار بدوست نوازی خو گرفته اند و میانه ی آنها با دین مداران گوناگون یکسان است , برای نمونه هنگامیکه در دبیرستان اتحاد کرمانشاه دانش آموز بودم , گروه زیادی از مسلمانان و مسیحیان و ارامنه و بهائیان با ما در دبستان و دبیرستان بودند و میانه ای بسیار دوستانه و دلبند با هم داشتیم که تا بامروز نیز آن دوستی ها پیگیر و دامنه دار ماندگار مانده ......
شاید در پهنه ی ایران زمین , یهودیان کرمانشاه تنها باورمندانی باشند که گویش (لهجه) یهودیان را ندارند و همانند همشهریانشان گفتگو میکنند و هرگز نمیتوان میان گویش یک یهودی کرمانشاهی و مسلمان آن شهر توفیری دید .
دبیرستان آلیانس (اتحاد ) از نخستین آموزشگاه های برجسته و نامدار در کرمانشاه بود که بیاری یهودیان کشور فرانسه در بالای 100 سال پیش در شهر بر پا شد که سرپرستانش در آغاز از فرانسه میآمدند و در روش اداره ی آن سازمان فرهنگی بسیار کوشا و ریز بین بودند بگونه ای که فرزندان بزرگان کشوری و ارتشی در دبستان و دبیرستان آلیانس ادامه ی آموزش میدادند .
پالایشگاه نفت کرمانشاه که در نزدیکی رودخانه ی قره سو در 4 کیلومتری شهر بیاری انگلیسی ها بر پا شد , برای مردم شهر , کانون در آمد بود و بیشمار
کارگران شهر وروستائی پیرامون شهر را در خود بکار میگرفت و رده دانش آموختگان کرمانشاهی نیز در پالایشگاه و بخش های گوناگون آن پیگیر کار بودند و سرپرستان بر جسته ای از یهودیان شهر در آن پالایشگاه تلاشگری میکردند و بزبان انگلیسی نیز چیرگی داشتند .
همچنین بودند بسیاری از مردم کرمانشاه که از دبیرستان آلیانس پایان نامه ی دانش آموزی را گرفته بودند و چون زبان فرانسه در آن سازمان آموخته میشد , بآن زبان نامدار نیز آشنائی داشتند .
گردشگاه تاریخی و بسیار زیبای طاق (تاق) بستان در شش کیلومتری شهر , جایگاه بسیار زیبائی بود با آب و هوای دل انگیز که شاهان ساسانی از آن برای شکارگاه و نشست ها و فرویشهای (تعطیلات ) تابستانی خود کار بری میکردند و تندیسهای (مجسمه ) بسیار ارزشمندی در آن از خود بجای نهاده اند و سازمان جهانی یونسکو تاق بستان را در رده ی مانده های تاریخی گیتی جایسازی نمود .
این گردشگاه برای همه ی باورمندان شهر دوست داشتنی بود و گاهی برای چندین روز بتاق بستان میرفتیم و چادر میزدیم و میخوابیدیم و در کنارمان مسلمانان شهر و ارامنه و دیگران نیز بودند که میآمدند و در کنار هم خوش بودیم , بودند در میان یهودیان شهر کسانی که عرق (ودکا) در خانه های خود میکشیدند و از کشمش ملایر برای این سازندگی کاربری میکردند و آنرا در شیشه های نیم لیتری و یک لیتری بفروش میرساندند , نخستین کارخانه ی فراوری الکل و و عرق (ودکا ) نیز بنام رسومات که زیر نگر کشور بود بیاری چند تن از یهودیان کرمانشاه بر پا شد و ده ها کارگر داشت و فر آورده های خود را بدیگر شهر های کشور نیز میفرستادند .
یهودیان شهر دارای ویژگیهای زیادی در دانش بازرگانی بودند و بازار چه ای در کانون شهر بود که تا بامروز آنرا بازار یهودیان مینامند که در آن دکه های فروشندگی , بالاتر از فرش زمین بود و یاد دارم که فروشندگان یک متر بالا تر از زمین مینشستند و کار میکردند , در این بازارچه همه گونه کالا و خوراکیجات

فروخته میشد بویژه گیوه های نامدار کرمانشاه که بگویش بومی آنرا کلاش میخواندند (کفشهائی که با نخ میبافند ) .
پوشش کُردی در میان بومیان شهر گسترده بود ولی شهروندان یهودی کمتر میپوشیدند مگر آنهائی که در شهرستانهای پیرامون شهر چون کرند و قصر شیرین زندگی میکردند که پوشش کردی میپوشیدند .
روغن گوسپند (گوسفند) کرمانشاه , در پهنه ی ایران زمین بسیار نامدار است چون مرغزارهای سر سبز کوهستانهای پیرامون شهر , چوپانان را بآن جایگاه های سر سبز میکشاند و گوسپندانشان بهترین شیر و ماست و فر آورده های شیری را ببار میآورند تا دوغ و کره و گونه ای فر آورده های ویژه شهر را ببازار آورند که یکی از آنها شیراج است که با توانمندی از دوغ ترش شده ساخته میشود که بسیار خوش مزه است .
نان برنجی کرمانشاه نیز جای خودش را دارد که از کران بکران ایران باین شهر میآیند تا کلوچه برنجی ساخته شده با روغن کرمانشاه را نوش جان کنند .
گونه ی دیگری از شیرینی های ویژه ی کرمانشاه کاک زرده تخم مرغی و نان خانگی و شربتی (گونه ای شیرینی ) و قوچان است که مردم بومی شهر خوب میشناسند ..... کباب دنده ی کرمانشاه نیز در پهنه ی ایران نامدار است و چلوکبابیها با روغن کرمانشاهی که جای خود دارد !
نیایشگاه های (کنیسا) درونی شهر همیشه مالامال بود از مردان و زنان که روزهای کیپور , شهربانی , پاسبانی را برای پاسداری از نیایشگران به کنیسای یعقوب نو نو میفرستاد که در پیرامون نیایشگاه (مسجد) آشیخ هادی بر پا بود و مردی پولدار از شهر بغداد از خاندان نو نو آنرا ساخته بود .
سپس در دبیرستان اتحاد کنیسای دیگری ساخته شد که با کوچ کردن بسیاری از یهودیان باسرائیل , کم کم از آمد و رفت میانشان کاسته شد , از پیشینه دار ترین
نیایشگاه های شهر کرمانشاه , کنیسای هاداش ( نوین ) بود که در سر گذر نزدیک میدان تیر فروشها جای داشت ( تیر چراغ برق ).
یهودیان کرمانشاه , مردانشان , همگان بارتش میرفتند و ا ز دل و جان بر خاسته به میهنشان ایران فرمانبرداری میکردند , افسران بر جسته ی زیادی در ارتش ایران بودند که از میان یهودیان شهر کرمانشاه بر گزیده شدند چون تیمسار سرتیپ دکتر سلیمان ادهمی و تیمسار سرتیپ دکتر بهجو .
زنده یاد شموئل حییم نیز زاده ی کرمانشاه , در دوران رضا شاه از نمایندگان مجلس شورای ملی ایران بودند که زندگی ایشان مالال است از افت و خیزهای در خور باز نگری .
با مهر و دوستی
مهندس همایون ابراهیمی

مجموعه تاریخی بیستون در سال 2006 میلادی توسطه سازمان یونسکو در فهرست میراث فرهنگی جهان ثبت شده است .

مطالب مرتبط:

 

 

ل
 

 مجموعه های سایت 7DORIM
تصاویر Visions
انطباق لحظه ها Calendar
تاریخ و فرهنگ  Culture
باع بهشت GanEden
درباره ما About Us
تماس با ما Contact Us
پاناروما ( سراسرنما) Panaroma

 

زیر مجموعه های
 تاریخ و فرهنگ
:
ARTICLE  مقالات
MOADIM  مناسبتها
PUBLICATIONS   کتب منتشر شده
LINKS  دیگر سایتها

Colloquial  گویشهای اصیل  
 

صفحه اول     صفحه مرجع  



در
FaceBook با 7Dorim

ارتباط برقرار کنید

        زیر مجموعه های بخش  تصاویر:

تاریخ سازان

تاریخ به روایت تصویر

 چهره های ماندگار

 مشاهیر یهود

نماینده های یهودیان در مجلس:
عزیزاله سیمانی
سید عبدالله بهبهانی
دکتر لقمان نهورایی
شموئل حییم
مراد اریّه
جمشید کشفی
دکتر موسی برال
لطف الله حی
یوسف کهن
خسرو ناقی
دکتر منوچهر نیکروز
دکتر کورس کیوانی
دكتر منوچهر الياسي
موريس معتمد
دکتر سيامك مره صدق


روسا ی انجمن کلیمیان :
حبیب الله القانیان
موسی آزادگان
مهندس عزیز دانش راد
دكتر منوچهر الياسي
هارون یشایایی
دکتر رحمت ا... رفيع
همایون سامیح

خیراندیشان و مسولین جامعه:
صالح نیکو
حاج یشوعا یحزقل یادگار
آقایقوتیئل
نورالله گبائی
یوسف پیروزیان
اسحق کهن صدق
مسعود هارونیان
دکتر حشمت الله کرمانشاهچی
عبدالرحیم اعتصامی
جهانگیر بنایان
مهدی حریری طلوع
لقمان میکاییل
فرنگيس حسيديم
گاد نعيم
آقا جان شادی
استاد عزیز معمار
اسکندر میکاییل
ابراهیم موره
منوچهر کاشانیان
منصور پور اتحاد
منوچهر کوهن
 

شخصیتهای مذهبی:
ملا اورشرگا
حاخام یوسف حئیم اورشرگا
حاخام یدیدیا شوفط
حاخام اوریل داویدی
حاخام یوسف حئیم همدانی کهن
حاخام نتن الی
حاخام موسي زرگري
ملا مراد آقا لر
حاخام یونس حمامی لاله زار
یدیدیا آذر احیان
اسحق بعلنث
ملا یوسف دیلمانی
حاخام یعقوب نگاری
ربای الیاهو بن حئیم
رحمان دلرحیم
پروانه صراف
صیون حکاکیان
دیوید مختار

اساتید فرهنگی:
ابراهیم سعیدیان
فریبا صدیقیم
همایون ابراهیمی
دکتر منوچهر صیونیت
بقراط صفائی
الیاس اسحاقیان
شعبان شهری
امیر کهن
ناهید پیرنظر
اسحق فرهمند پور
جهانگیر صداقت فر
الهام یعقوبیان
فرشید دلشاد
منوچهر امیدوار
موسی میکاییل
شیرین دخت دقیقیان

اساتید هنری:
منوچهر طبری
سیما عمید
کوروش سلیمانی
سلیمان ساسون
امین امینی
ابراهیم تربتی
مژده روفه
ناصر نظـریان
منوچهر بی بی یان

گوناگون:
ماشالئه عکاس
پشت صحنه
منطقه دوازده
کوچه هفت کنیسا
اتوبوس خط 8
خانه ای در محله
بدل ناصرالدین شاه
راهیان هیمالیا
فرشتگان گمنام


یهودیان دیگر شهر ها:
تهران
شیراز
اصفهان
کرمان
کاشان
مشهد
رفسنجان
بوشهر
اردستان
یزد
کرمانشاه
سنندج
بروجرد
گلپایگان
ارومیه
همدان
بابُل

 

اماکن عمومی:
محله عودلاجان
بیمارستان دکتر سپیر
حمام کشوریه
سرای سالمندان یهود
مصاپزی
بهشتیه خاوران


زیارتگاه ها:
حبقوق نبي
دانیال نبی
استر و مردخای
محوطه ی پیربکران و یادبود ها
سارا بت آشر
ملا ماری
اورشرگا
موشه هلوی
گیلیارد-دماوند

کنیساها:
ابریشمی
یوسف آباد
باغ صبا
حییم
پسیان
دانیال - لهستانی ها
گرگان
عزرا یعقوب
دروازه دولت
اتفاق
سیدخندان
زرگریان
رفیع نیا
خراسانی ها
عبدالله زاده
راه دانش
پل چوبی
عزیز خان
اتحاد - ژاله
لویان
کهن
ملا حنینا
حکیم آشر
سرای سالمندان
هارامبام
کوروش
گیشا
نصرت
اورشرگا
فخرآباد
طرشت

میقوه ها:
ابریشمی
ابریشمی - مردانه
دروازه دولت
باغ صبا
یوسف آباد


سازمان های فرهنگی اجتماعی:
انجمن کلیمیان تهران
انجمن خراسانی ها
خانه جوانان یهود تهران
سازمان بانوان یهود ایران
سازمان بانوان هاتف
مرکز پژوهش و مطالعات

مدارس کلیمی:
آلیانس (اتحاد) -ژاله
گرگان گنج دانش
اتقاق
مدرسه نور صداقت
مراکز فرهنگی و مذهبی کلیمیان در جهان
سازمان پاراس
کنیسای پاراس

تصاویر خاطره انگیز:
عکسهای خاطره انگیز تهران
عکسهای خاطره انگیز شیراز
عکسهای خاطره انگیز  کاشان
عکسهای خاطره انگیز اصفهان
عکسهای خاطره انگیز مشهد
عکسهای خاطره انگیز همدان
عکسهای خاطره انگیز یزد
عکسهای خاطره انگیز خانوادگی

 

مجموعه تصاویر در حال گسترش می باشد.