ارومیه
 

یهودیان شهر ارومیه

کنیسای بزرگ ارومیه در مرکز شهر ارومیه خیابان مطهری (شاپور) قرار گرفته این کنیسا از لحاظ عبادی جزء مهمترین و آخرین کنیسای باقی مانده کلیمیان شهر ارومیه به شمار می رود ، که تا اوایل دهه 1360 خورشیدی قبل از مهاجرت کامل یهودیان از شهر ارومیه، در انجام مراسم عبادی به ویژه در روزهای شبات و موعدیم فعالیت داشته .
طبق بررسی های انجام گرفته، تا پیش از جنگ جهانی اول ، در دوران حکومت قاجاریه بیش از هشت کنیسا برای جمعیتی بالغ بر 2800 نفر شهروند یهودی در اجرای فرایض دینی و فرهنگی فعال بوده اند .
پس از آغاز جنگ جهانی اول و هجوم و درگیری نیروهای قزاق روسی از یک سو با نیروهای ترک عثمانی و شکل گیری نا امنی در کشورهای شمالی ایران باعث گردید جمعی از یهودیان، از فراسوی مرزها به شهر های تبریز و ارومیه کوچ نمایند . بعد ها با توسعه نا امنی در دهه 1940 میلادی در منطقه آذربایجان ، بسیاری از خانواده های کلیمی به نقاط امن تر کشور به ویژه به پایتخت مهاجرت نمودند.
ارومیه به جهت همجواری با کشورهای روسیه ، ترکیه و عراق نیز ارتباط تجاری بر سر راه های قفقاز، میان رودان و آسیای صغیر نیز همچنین بودن بزرگترین دریاچه ایران دریاچه ارومیه (رضائیه سابق) همواره از موقعیت خاص بازرگانی برخوردار بوده است ، از این رو از گذشته بسیار دور ارومیه جزء یکی از مراکز مهم تجاری به شمار می رفته و یهودیان طی سالها برای تجارت به این شهر در رفت و آمد بوده اند .
کنیسای بزرگ ارومیه در دهه 1280 خورشیدی مقارن با حکومت محمدعلی شاه قاجار با همت " مئیر عبداله خان حکیم " و همسرش " مارال " از خیراندیشان جامعه یهودی ارومیه بنیاد نهاده شد . کلیه مخارج بنای کنیسا شامل خرید زمین و هزینه ساخت توسط میرعبداله خان حکیم و همسرش تأمین گردید و طی بیش از دو سال ساختمان کنیسا تکمیل و به بهره برداری رسید .
میرعبداله خان حکیم از اطباء حاذق دربار قاجار به شمار می رفت و لقب " خان "را محمدعلی شاه قاجار به جهت تبحر در طبابت به وی عطا نمود .
همسرش " مارال " دختر شیخ هارونی (بنیان گذار کنیسای هارونی در ارومیه) ابتدا به عنوان دستیار شوهرش به مداوای بیماران تراخمی می پرداخت . اما پس از مدتی تبحرش در این امر به حدی رسید که شخصاً خودش جوابگوی بیماران تراخمی (نوعی بیماری چشمی) در ارومیه و حومه آن بود . نیز همچنین در کارهای عام المنفعه به ویژه در بین بانوان شخصیتی فعال بود .

 
   
 

 

1

کنیسای بزرگ ارومیه تابستان 2014

 

 

 
   
 

 

2

کنیسای بزرگ ارومیه تابستان 2007

 

 
   
 

 

3

کنیسای بزرگ ارومیه تابستان 2014

 

 
   
 

 

4

کنیسای بزرگ ارومیه تابستان 2014

 

 

 
   
 

 

5

کنیسای بزرگ ارومیه تابستان 2014

 

 
   
 

 

6

کنیسای بزرگ ارومیه تابستان 2014

 

 
   
 

 

7

کنیسای بزرگ ارومیه تابستان 2014

 

 
   
 

 

8

کنیسای بزرگ ارومیه تابستان 2014-
ز نکات قابل توجه این کنیسا ، نصب چهار کتبه سنگی حجاری شده به زبان عبری متعلق به سال 1127 خورشیدی ( 1749 میلادی ) می باشد . به روایتی در سالهای 1270 خورشیدی، در زلزله ای که در مناطق ارومیه به وقوع پیوست باعث خرابی و خسارت دیدن بناها منجمله چند کنیسای قدیمی گردید . که ظاهراً به جهت قدیمی بودن و خسارت وارده به آن قابل تعمیر نبودند . از این رو برای زنده نگاهداشتن نام آن کنیساها ، آنچه که سالم مانده بود منجمله چندین طومار توراه بابلی و این چهار کتبه سنگی به کنیسای بزرگ منتقل گردید . و در ضلع جنوبی ، در طرفین ایوان بنا نصب گردید .
(حدیث زده می شود که هر کتبه متعلق به یک کنیسا بوده که پس از خرابی آن کنیسا ها ، به رسم یادگار در کنیسا بزرگ نصب شده اند).
پس از وقوع انقلاب اسلامی، به جهت مهاجرت کلیمیان ارومیه به تهران و نیز کوچ نمودن از ایران، بلااستفاده ماندن این کنیسا، طومارهای توراه موجود در این کنیسا به سایر کنیساهای موجود در شهرهای ایران منتقل گردید و به دلیل عدم رسیدگی و مراقبت از ساختمان کنیسای بزرگ ارومیه، طی این سالها، رفته رفته به صورت یک عبادتگاه متروکه درآمده است .

 

 
   
 

 

9

 کنیسای بزرگ ارومیه تابستان 2014
با گذشت زمان ، بخش هایی از سقف ودیوارهای جانبی این کنیسا تخریب گردیده . در سال 1389 خورشیدی یکی از این چهار کتبه ، در زیر آوار ناشی از تخریب مدفون شده است و اگر وضع به همین منوال پیش برود، طولی نخواهد کشید تنها یادگار بجا مانده از قرن ها اقامت کلیمیان در ارومیه ، کاملاً به ویرانی خواهد رسید ، کنیسای بزرگ ارومیه به جهت ویژگی های خاص معماری و ساختاری یکی از یادگارهای بجا مانده کلیمیان ارومیه از قرن گذشته می باشد . وجود هجده جایگاه توراه (هیخال) همراه با هجده طومارهای توراه ی بابلی با تزئیناتی از چوب و کچبری ، شکوهی خاص به این کنیسا داده بود . کنیسای بزرگ ارومیه با گنجایش بیش از سیصد نفر همواره پذیرایی شهروندان کلیمی ارومیه بود ، نیز همچنین پذیرای تجار و سایر یهودیان بود که از آن سوی مرزهای شمالی ایران به ارومیه می آمدند . سبک معماری بنا برگرفته از معماری قاجاریه و تلفیقی از طرح های کنیساهای اشکنازی که به طور متداول از چوب و گچبری و نیز از آجرهای مربع شکل استفاده شده است . بافت داخلی کنیسا با استفاده از هنر گچ بری و خطوط برجسته عبری بر دیوارهای جانبی ، نیز همچنین در مرکز کنیسا چهار ستون در اطراف محراب (میشگان) که همگی سرستون ها با گچبری زیبا تزئین شده است .

 

 
   
 

 

10

کنیسای بزرگ ارومیه تابستان 2015
جایگاه هیخال ، محل قرار دادن و نگاهداری طومارهای توراه

 

 

 
   
 

 

11

کنیسای بزرگ ارومیه تابستان 2015
جایگاه هیخال ، محل قرار دادن و نگاهداری طومارهای توراه

 

 

 
   
 

 

12

کنیسای بزرگ ارومیه تابستان 2015
جلد باقی مانده از طومارهای توراه

 

 

 
   
 

 

13

کنیسای بزرگ ارومیه تابستان 2015
جلد باقی مانده از طومارهای توراه

 

 
   
 

 

14

کنیسای بزرگ ارومیه تابستان 2014

 

 
   
 

 

15

کنیسای بزرگ ارومیه تابستان 2014

سکوی میشکان و سقف و کنبد میشکان : محل استقرار پیشنماز

 

 
   
 

 

16

کنیسای بزرگ ارومیه تابستان 2014

 

 
   
 

 

17

کنیسای بزرگ ارومیه تابستان 2014

 

 
   
 

 

18

 کنیسای بزرگ ارومیه تابستان 2014
طرح پلان کنیسا به صورت مستطیل می باشد . کف آن با آجرهای مربع پوشیده شده و سقف توسط تیرهای چوبی و توفال ساخته شده است . در وسط و بالای سقف کنیسا ، با بهره گرفتن از هنر خطاطی برجسته، آیه های توراه در اطراف دیواره های جانبی بادگیر هشت ضلعی با خط عبری شکوهی خاص به این کنیسا بخشیده است . ضمن آنکه طراحی بادگیر به نحوی انجام گرفته از جهات مختلف هم به صورت بادگیر جهت خنکی محیط کنیسا و هم به صورت نورگیر از طلوع بامداد تا غروب نورکافی به داخل کنیسا تابیده می شود .

 

 
   
 

 

19

کنیسای بزرگ ارومیه تابستان 2014

 

 
   
 

 

20

کنیسای بزرگ ارومیه تابستان 2014

 

 
   
 

 

21

کنیسای بزرگ ارومیه تابستان 2014

 

 
   
 

 

22

کنیسای بزرگ ارومیه تابستان 2014

 

 
   
 

 

23

کنیسای بزرگ ارومیه تابستان 2014

 

 

 
   
 

 

24

کنیسای بزرگ ارومیه تابستان 2014

 

 
   
 

 

25

کنیسای بزرگ ارومیه تابستان 2014

 

 
   
 

 

26

کنیسای بزرگ ارومیه تابستان 2014

 

 
   
 

 

27

کنیسای بزرگ ارومیه تابستان 2014

 

 
   
 

 

28

کنیسای بزرگ ارومیه تابستان 2014

 

 
   
 

 

29

کنیسای بزرگ ارومیه تابستان 2014
ترجمه متون درج شده برکتبه سنگی متعلق به سال 1748 میلادی
متن حکاکی شده. پاسوکهایی ( آیه های توراه ویا تهیلیم ) هستند ، که از دیرباز رسم بوده در بالای درب ورودی و یا بالای هیخال (محراب) کنیسا ها نوشته شوند.

פתחו לי שערי צדק אבו בם אודה י_ ה
باز کن برای من دروازه صدیقیم را که بیایم آنجا ، خداوند را ستایش کنم

זה השער ל. ה צדיקים יבואו בו
این دروازه خداوند است عادلان به آن وارد خواهند شد

מה נורא המקום הזה....................
چقدر پر هیبت و مقدس است این مکان ، مگر اینجا خانه خداوند نیست ، این هم دروازه آسمان است

در اخر ( در پائین سنگ نبشته ) جملات بنظر میرسد تاریخ תקט که احتمالا. התקט. یعنی سال 5509 عبری ، برابر با سال 1127 خورشیدی و 1748 میلادی باشد ، نوشته شده است .
 

 

 

 
   
 

 

30

کنیسای بزرگ ارومیه تابستان 2014-آثار باقی مانده ازکتبه ی سنگی حکاکی شده متعلق به سال 1749 میلادی

 

 
   
 

 

31

کنیسای بزرگ ارومیه تابستان 2014-آثار باقی مانده ازکتبه ی سنگی حکاکی شده متعلق به سال 1749 میلادی

 

 
   
 

 

32

کنیسای بزرگ ارومیه تابستان 2014

 

 
   
 

 

33

کنیسای بزرگ ارومیه تابستان 2014

 

 
   
 

 

34

کنیسای بزرگ ارومیه تابستان 2014

 

 
   
 

 

35

کنیسای بزرگ ارومیه تابستان 2014

 

 
   
 

 

36

کنیسای بزرگ ارومیه تابستان 2014

 

 
   
 

 

37

کنیسای بزرگ ارومیه تابستان 2014

 

 
   
 

 

38

کنیسای بزرگ ارومیه تابستان 2014

 

 
   
 

 

39

کنیسای بزرگ ارومیه تابستان 2014

 

 
   
 

 

40

کنیسای بزرگ ارومیه تابستان 2014

 

 
   
 

 

41

کنیسای بزرگ ارومیه تابستان 2014

 

 
   
 

 

42

کنیسای بزرگ ارومیه تابستان 2014

 

 
   
 

 

43

کنیسای بزرگ ارومیه تابستان 2014

 

 
   
 

 

44

کنیسای بزرگ ارومیه تابستان 2015
متد آجر چینی نمای دیوار بیرون ، برگرفته از سبک معماری دوران قاجار

 

 
   
 

 

45

کنیسای بزرگ ارومیه تابستان 2014

 

 
   
 

 

46

کنیسای بزرگ ارومیه تابستان 2014

 

 
   
 

 

47

کنیسای بزرگ ارومیه تابستان 2014

 

 
   
 

 

48

 کنیسای بزرگ ارومیه تابستان 2015
نمای بیرونی از ورودی کنیسا و نورگیر بالای محراب(میشکان) بر روی سقف کنیسا
با تشکر از همکاری آقای پیام نوروزی

 

 

 
   
 

 

49

کنیسای بزرگ ارومیه تابستان 2007

 

 
   
 

 

50

کنیسای بزرگ ارومیه تابستان 2007

 

 
   
 

 

51

کنیسای بزرگ ارومیه تابستان 2007

 

 
   
 

 

52

کنیسای بزرگ ارومیه تابستان 2007

 

 
   
 

 

53

کنیسای بزرگ ارومیه تابستان 2007

 

 
   
 

 

54

کنیسای بزرگ ارومیه تابستان 2007

 

 
   
 

 

55

کنیسای بزرگ ارومیه تابستان 2007

 

 
   
 

 

56

کنیسای بزرگ ارومیه تابستان 2007

 

 
   
 

 

57

کنیسای بزرگ ارومیه تابستان 2007

 

 
   
 

 

58

کنیسای بزرگ ارومیه تابستان 2007

 

 
   
 

 

59

کنیسای بزرگ ارومیه تابستان 2007

 

 
   
 

 

60

کنیسای بزرگ ارومیه تابستان 2007

 

 
   
 

 

61

کنیسای بزرگ ارومیه تابستان 2007

 

 
   
 

 

62

کنیسای بزرگ ارومیه تابستان 2007

 

 
   
 

 

63

کنیسای بزرگ ارومیه تابستان 2007

 

 
   
 

 

64

کنیسای بزرگ ارومیه تابستان 2007

 

 
   
 

 

65

کنیسای بزرگ ارومیه تابستان 2007

 

 
   
 

 

66

کنیسای بزرگ ارومیه تابستان 2007

 

 
   
 

 

67

کنیسای بزرگ ارومیه تابستان 2007

 

 
   
 

 

68

کنیسای بزرگ ارومیه تابستان 2007

 

 
   
 

 

69

کنیسای بزرگ ارومیه تابستان 2007

 

 
   
 

 

70

کنیسای بزرگ ارومیه تابستان 2007

 

 
   
 

 

71

کنیسای بزرگ ارومیه تابستان 2007

 

 
   
 

 

72

کنیسای بزرگ ارومیه تابستان 2007

 

 
   
 

 

73

کنیسای بزرگ ارومیه تابستان 2007

 

 
   
 

 

74

کنیسای بزرگ ارومیه تابستان 2007

 

 
   
 

 

75

کنیسای بزرگ ارومیه تابستان 2007

 

 
   
 

 

76

کنیسای بزرگ ارومیه تابستان 2007

 

 
   
 

 

77

کنیسای بزرگ ارومیه تابستان 2007

 

 
   
 

 

78

کنیسای بزرگ ارومیه تابستان 2007

 

 
   
 

 

79

کنیسای بزرگ ارومیه تابستان 2007

 

 
   
 

 

80

کنیسای بزرگ ارومیه تابستان 2007

 

 
   
 

 

81

کنیسای بزرگ ارومیه تابستان 2007

 

 
   
 

 

82

کنیسای بزرگ ارومیه تابستان 2007

 

 
   
 

 

83

کنیسای بزرگ ارومیه تابستان 2007

 

 
   
 

 

84

کنیسای بزرگ ارومیه تابستان 2007

 

 
   
 

 

85

کنیسای بزرگ ارومیه تابستان 2007

 

 
   
 

 

86

کنیسای بزرگ ارومیه تابستان 2007

 

 
   
 

 

87

کنیسای بزرگ ارومیه تابستان 2007

 

 
   
 

 

88

کنیسای بزرگ ارومیه تابستان 2007

 

 
   
 

 

89

کنیسای بزرگ ارومیه تابستان 2007

 

 
   
 

 

90

کنیسای بزرگ ارومیه تابستان 2007

 

 
   
 

 

91

کنیسای بزرگ ارومیه تابستان 2007

 

 

 

ل
 

 مجموعه های سایت 7DORIM
تصاویر Visions
انطباق لحظه ها Calendar
تاریخ و فرهنگ  Culture
باع بهشت GanEden
درباره ما About Us
تماس با ما Contact Us
پاناروما ( سراسرنما) Panaroma

 

زیر مجموعه های
 تاریخ و فرهنگ
:
ARTICLE  مقالات
MOADIM  مناسبتها
PUBLICATIONS   کتب منتشر شده
LINKS  دیگر سایتها

Colloquial  گویشهای اصیل  
 

صفحه اول     صفحه مرجع  



در
FaceBook با 7Dorim

ارتباط برقرار کنید

        زیر مجموعه های بخش  تصاویر:

تاریخ سازان

تاریخ به روایت تصویر

 چهره های ماندگار

 مشاهیر یهود

نماینده های یهودیان در مجلس:
عزیزاله سیمانی
سید عبدالله بهبهانی
دکتر لقمان نهورایی
شموئل حییم
مراد اریّه
جمشید کشفی
دکتر موسی برال
لطف الله حی
یوسف کهن
خسرو ناقی
دکتر منوچهر نیکروز
دکتر کورس کیوانی
دكتر منوچهر الياسي
موريس معتمد
دکتر سيامك مره صدق


روسا ی انجمن کلیمیان :
حبیب الله القانیان
مهندس عزیز دانش راد
موسی آزادگان
دكتر منوچهر الياسي
هارون یشایایی
دکتر رحمت ا... رفيع
همایون سامیح

خیراندیشان و مسولین جامعه:
آقاجان ابریشمی
صیون ابراهیمی
صالح نیکو
حاج یشوعا یحزقل یادگار
آقایقوتیئل
نورالله گبای
یوسف پیروزیان
اسحق کهن صدق
مسعود هارونیان
دکتر حشمت الله کرمانشاهچی
عبدالرحیم اعتصامی
جهانگیر بنایان
مهدی حریری طلوع
لقمان میکاییل
فرنگيس حسيديم
گاد نعيم
آقا جان شادی
استاد عزیز معمار
اسکندر میکاییل
ابراهیم موره
منوچهر کاشانیان
منصور پور اتحاد
منوچهر کوهن
 

شخصیتهای مذهبی:
ملا اورشرگا
حاخام یوسف حئیم اورشرگا
حاخام یدیدیا شوفط
حاخام اوریل داویدی
حاخام یوسف حئیم همدانی کهن
حاخام نتن الی
حاخام موسي زرگري
ملا مراد آقا لر
حاخام یونس حمامی لاله زار
یدیدیا آذر احیان
اسحق بعلنث
ملا یوسف دیلمانی
حاخام یعقوب نگاری
ربای الیاهو بن حئیم
رحمان دلرحیم
پروانه صراف
صیون حکاکیان
دیوید مختار

اساتید فرهنگی:
ابراهیم سعیدیان
فریبا صدیقیم
همایون ابراهیمی
دکتر منوچهر صیونیت
بقراط صفائی
الیاس اسحاقیان
شعبان شهری
امیر کهن
ناهید پیرنظر
اسحق فرهمند پور
جهانگیر صداقت فر
الهام یعقوبیان
فرشید دلشاد
منوچهر امیدوار
موسی میکاییل
شیرین دخت دقیقیان

اساتید هنری:
منوچهر طبری
سیما عمید
کوروش سلیمانی
سلیمان ساسون
امین امینی
ابراهیم تربتی
مژده روفه
ناصر نظـریان
منوچهر بی بی یان

گوناگون:
میرزا نورالله و میس نورالله
خیابان سیروس و خاطره آن
ماشالئه عکاس
پشت صحنه
منطقه دوازده
کوچه هفت کنیسا
اتوبوس خط 8
خانه ای در محله
بدل ناصرالدین شاه
راهیان هیمالیا
فرشتگان گمنام


یهودیان دیگر شهر ها:
تهران
شیراز
اصفهان
کرمان
کاشان
مشهد
رفسنجان
بوشهر
اردستان
یزد
کرمانشاه
سنندج
بروجرد
گلپایگان
ارومیه
همدان
بابُل

 

اماکن عمومی:
محله عودلاجان
بیمارستان دکتر سپیر
حمام کشوریه
سرای سالمندان یهود
مصاپزی
بهشتیه خاوران


زیارتگاه ها:
حبقوق نبي
دانیال نبی
استر و مردخای
محوطه ی پیربکران و یادبود ها
سارا بت آشر
ملا ماری
اورشرگا
موشه هلوی
گیلیارد-دماوند

کنیساها:
ابریشمی
یوسف آباد
باغ صبا
حییم
پسیان
دانیال - لهستانی ها
گرگان
عزرا یعقوب
دروازه دولت
اتفاق
سیدخندان
زرگریان
رفیع نیا
خراسانی ها
عبدالله زاده
راه دانش
پل چوبی
عزیز خان
اتحاد - ژاله
لویان
کهن
ملا حنینا
حکیم آشر
سرای سالمندان
هارامبام
کوروش
گیشا
نصرت
اورشرگا
فخرآباد
طرشت

میقوه ها:
ابریشمی
ابریشمی - مردانه
دروازه دولت
باغ صبا
یوسف آباد


سازمان های فرهنگی اجتماعی:
انجمن کلیمیان تهران
انجمن خراسانی ها
خانه جوانان یهود تهران
سازمان بانوان یهود ایران
سازمان بانوان هاتف
مرکز پژوهش و مطالعات

مدارس کلیمی:
آلیانس (اتحاد) -ژاله
گرگان گنج دانش
اتقاق
مدرسه نور صداقت
مراکز فرهنگی و مذهبی کلیمیان در جهان
سازمان پاراس
کنیسای پاراس

تصاویر خاطره انگیز:
عکسهای خاطره انگیز تهران
عکسهای خاطره انگیز شیراز
عکسهای خاطره انگیز  کاشان
عکسهای خاطره انگیز اصفهان
عکسهای خاطره انگیز مشهد
عکسهای خاطره انگیز همدان
عکسهای خاطره انگیز یزد
عکسهای خاطره انگیز خانوادگی

 

مجموعه تصاویر در حال گسترش می باشد.